Herstel Eerst > resultaten

Samenvatting

Het living lab ‘Herstel Eerst’ onderzoekt hoe de circulaire economie in Vlaanderen versterkt kan worden door kapotte elektr(on)ische apparaten eerst te repareren en te hergebruiken, in plaats van ze onmiddellijk te recycleren. De focus ligt hierbij op klein huishoudelijk elektro (KHE). 'Herstel Eerst' zet verder in op de transitie naar een circulaire economie en de Vlaamse beleidsdoelstelling om materiaalverbruik met 30% te verminderen tegen 2030. 

De uitdaging

Heel wat huishoudtoestellen die vandaag in de recyclagestroom belanden, zijn nog perfect te herstellen en zijn eenvoudig opnieuw herbruikbaar. De partners van het living lab Herstel Eerst onderzoeken hoe ze de levensduur van klein huishoudelijk elektro kunnen verlengen door het te repareren en/of in hergebruik te brengen. Zo dragen zij bij aan de transitie naar een circulaire economie, met een hoger waardebehoud van consumentenelektronica in de hele gebruiksfase en een substantiële vermindering van materiaalgebruik. 

Wie voert dit living lab uit?

De leading partner en promotoren van het living lab Herstel Eerst zijn Repair&Share, Herw!n en Maakbaar Leuven. Het project is een breed partnerschap met verschillende Kringwinkels, afvalintercommunales, Recupel, retailers, producenten, herstelbedrijven, en opleidings-, onderzoeks- en overheidsinstellingen.

Leerlessen en resultaten

Het Living Lab ‘Herstel Eerst’ onderzocht hoe we de circulaire economie in Vlaanderen kunnen versterken door kapotte elektr(on)ische apparaten eerst te repareren en te hergebruiken, in plaats van ze onmiddellijk te recycleren. De focus lag hierbij op klein huishoudelijk elektro. Herstel Eerst werkte samen met spelers uit de hele elektro-waardeketen om dit te realiseren: van elektro-retailers en de UPV-organisatie Recupel, over herstel- en hergebruikcentra, tot afvalintercommunales, middenveldorganisaties en kennisinstellingen. Het Living Lab werd getrokken door Repair&Share, Herw!n en Maakbaar Leuven. 

We bouwden het project op rond 3 pijlers: 

• Het herstelaanbod in Vlaanderen versterken
• De vraag naar herstel bij burgers aanwakkeren
• Een stimulerend kader voor herstel uitbouwen

Naast het versterken van de Vlaams-brede context, zetten we in Leuven bottom-up en lokaal repairinitiatieven in gang met concrete leerlessen voor andere steden en gemeenten.

We stelden vast dat het versterken van herstel en hergebruik complex is, maar dat sterke samenwerking mogelijkheden schept om nieuwe oplossingen te ontwikkelen en uit te testen en om samen concrete drempels weg te werken. Eén centraal knelpunt maakt het moeilijk om elektroherstel op grote schaal uit te bouwen: het is vandaag lastig voor herstellers om elektro rendabel te herstellen. We brachten dit centrale knelpunt in kaart met ondersteuning van VITO Nexus, en openden kansrijke pistes om dit in de toekomst verder uit te bouwen, bv. met een coöperatief businessmodel.

Daarnaast stelden we 5 strategische lijnen en een uitgewerkt pakket van 15 concrete aanbevelingen op voor beleidsmakers, om elektro-herstel in Vlaanderen meer zuurstof te geven en op de lange termijn beter te verankeren:

• Prioriteer het hergebruik van goede producten en onderdelen
• Stimuleer de herstel-reflex bij burgers
• Maak repareren rendabel voor herstellers
• Los het tekort aan arbeidsplaatsen bij maatwerkbedrijven op
• Stimuleer de tewerkstelling van herstellers in de reguliere economie

De beleidsaanbevelingen werden bezorgd aan de bevoegde ministers en hun kabinetten, zowel op Vlaams, federaal als Europees niveau, en aan de studiediensten van politieke partijen.

Naast deze meer structurele versterking voor elektro-herstel, bouwden we samen met partners in de praktijk aan initiatieven die vandaag al stappen richting nieuwe oplossingen zetten: 

• We zetten pilots op om de instroom van afgedankte toestellen naar de hergebruikcentra verbeteren, door het uitbouwen van sterke B2B-partnerschappen en door de zorgzame inzameling van elektrotoestellen op recyclageparken te onderzoeken
• We onderzochten en ontwikkelden digitale tools die het inzamelen van herbruikbare toestellen versnellen
• We brachten het herstelgedrag van burgers in kaart via een publieksbevraging bij 1000 Belgen en focusgroepen
• We maakten elektroherstel toegankelijker voor burgers via een pakkende communicatiecampagne en door de website www.herstelmij.be te lanceren
• We versterkten kansen voor tewerkstelling van herstellers in de reguliere en sociale economie, onder meer door opleidingen uit te bouwen en de ontwikkeling van een nieuwe beroepskwalificatie aan te jagen
• We realiseerden de oprichting van een Herstel Hub in Leuven en ontwikkelden een sterk stedelijk ecosysteem voor herstel, met concrete leerlessen voor steden en gemeenten gebundeld in een inspiratienota

Dankzij de inzet van de vele projectpartners hebben we in Herstel Eerst concrete stappen gezet om het landschap van elektroherstel in Vlaanderen structureel te versterken. We hebben heel wat sterke partnerschappen zien ontstaan, die in de toekomst ongetwijfeld tot nog meer circulaire oplossingen zullen leiden. We hebben inzicht gekregen in drempels van burgers om hun spullen te herstellen, en hen bewust gemaakt van het nut en de opties die ze hebben om toch voor repareren te kiezen. We hopen met deze acties - en door de opgebouwde kennis actief te delen - zowel partners als geïnteresseerde stakeholders te ondersteunen en te inspireren om herstel- en hergebruikactiviteiten verder uit te bouwen, en zo de duurzame impact te vergroten. 

Ook hopen we dat beleidsmakers onze aanbevelingen oppikken en omzetten in concrete, stimulerende maatregelen die de herstel- en hergebruiksector ten goede komen. Hun bijdrage is essentieel om een gezond ecosysteem in Vlaanderen te creëren, waarin acties nog sneller en effectiever leiden tot circulaire winst.

Meer informatie

Alle cases en inzichten bundelden we op een landingspagina over het project, die de kennis toegankelijk maakt voor heel wat partijen ook voorbij de projectduur van Herstel Eerst: www.repairshare.be/herstel-eerst

• Praktijkcases in een oogopslag: de resultaten in een korte, visuele samenvatting
• Roadmap voor Elektro-herstel: de praktijkcases uit het project en meer achtergrondinformatie en de aanbevelingen voor een beleid dat elektro-herstel meer zuurstof geeft