SHOK – Slimme handel en events met Openbare Kasten

Uitdaging

Lokale besturen voorzien al jarenlang elektriciteit voor markten, kermissen en evenementen. Vaak gebeurt de verrekening via forfaits of vaste tarieven, waardoor gebruikers weinig zicht hebben op hun werkelijke verbruik. Dat maakt het moeilijk om energieverbruik eerlijk door te rekenen, stimuleert niet om energiezuinig te werken en zorgt voor extra administratie voor lokale besturen. Tegelijk groeit de vraag naar veilige, duurzame en gebruiksvriendelijke stroomvoorziening op het openbaar domein.  

Met SHOK onderzochten stad Antwerpen en stad Hasselt hoe slimme elektriciteitskasten kunnen zorgen voor een correctere facturatie, meer veiligheid en een betere dienstverlening voor markthandelaars en organisatoren van evenementen.  

Aanpak

Het project startte met een uitgebreide analyse van bestaande processen, juridische mogelijkheden, technische oplossingen en gebruikersbehoeften. Daarbij werden markthandelaars, marktleiders, technische diensten, energieleveranciers, Fluvius, VVSG en andere stakeholders betrokken.  

Op basis van die analyse werd gekozen om geen volledig nieuwe oplossing te ontwikkelen, maar bestaande technologie uit Nederland en toepassingen rond walstroom als basis te gebruiken voor een proefopstelling. Dat maakte het mogelijk om sneller en realistischer te testen.  

Daarnaast werd gewerkt aan een VLOCA-traject en een nieuwe OSLO-standaard voor openbare nutsvoorzieningskasten, zodat ook andere steden en leveranciers dezelfde gegevensstructuren kunnen gebruiken.  

Drempels onderweg

Het project kende een moeilijke opstart. Een cyberaanval bij stad Antwerpen zorgde ervoor dat systemen tijdelijk niet beschikbaar waren en verschillende besluitvormingsprocessen stilvielen. Ook personeelswissels en vertragingen in aankoopprocedures hadden een impact op de planning.  

Tijdens de proefopstelling werden bovendien enkele technische problemen vastgesteld. Zo was er een algemene storing van de toepassing tijdens een marktdag en bleken bepaalde functies van het beheerplatform onvoldoende robuust. Ook de accountaanmaak voor gebruikers vormde een belangrijke drempel.  

Het project bracht bovendien aan het licht dat de juridische mogelijkheden beperkter zijn dan aanvankelijk gedacht. De toepassing blijkt vandaag vooral bruikbaar voor markten, evenementen en kermissen. Andere toepassingen vereisen bijkomende juridische analyse.  

Samenwerking

De samenwerking tussen Antwerpen en Hasselt maakte het mogelijk om de oplossing te testen in twee verschillende contexten. Daardoor konden de projectpartners beter inschatten hoe schaalbaar het model is voor diverse lokale besturen.  

Voor juridische, procesmatige en strategische begeleiding werd samengewerkt met Möbius. Daarnaast leverde Putkast technische expertise rond openbare nutsvoorzieningskasten en pilootopstellingen. De combinatie van praktijkkennis, juridische expertise en lokale ervaringen vormde een belangrijke meerwaarde voor het project.  

Resultaten

In Antwerpen en Hasselt werden slimme elektriciteitskasten getest gedurende drie maanden. De proef toonde aan dat deze technologie verschillende voordelen biedt:

• facturatie op basis van effectief verbruik;
• minder kans op illegale aftappingen;
• meer veiligheid;
• minder manuele controles door marktleiding;
• meer zelfredzaamheid voor gebruikers.  

Daarnaast werden een schaalbaar implementatiemodel, een handboek voor andere steden en gemeenten, een VLOCA-referentiedocument en een erkende OSLO-standaard ontwikkeld. Daarmee beschikt Vlaanderen vandaag over een bruikbaar kader voor toekomstige uitrol.  

Tips voor andere lokale besturen

SHOK leverde verschillende lessen op voor steden en gemeenten die met slimme nutsvoorzieningskasten aan de slag willen:

• Bekijk eerst bestaande oplossingen op de markt vooraleer zelf nieuwe technologie te ontwikkelen.  
• Besteed veel aandacht aan begeleiding van eindgebruikers tijdens de opstart. De technologie bleek gebruiksvriendelijk, maar onboarding blijft cruciaal.  
• Voorzie duidelijke procedures voor storingen en calamiteiten.  
• Denk vooraf goed na over de financiële impact en kostendekkendheid. Slimme kasten zijn aanzienlijk duurder dan klassieke marktkasten.  
• Werk met open standaarden zodat toekomstige koppelingen en schaalvergroting mogelijk blijven.  

Budget

Totaal projectbudget van € 888.081,42